Sinan
New member
Pirinç Sıcağa Dayanıklı mıdır? Sorunun Bilimsel Olarak Asıl Cevabı
Pirinç deyince çoğumuzun aklına tencerede kaynayan su, buhar ve tane tane bir pilav geliyor. Fakat “pirinç sıcağa dayanıklı mıdır?” sorusunu biraz daha bilimsel düşündüğümüzde aslında tek bir sorudan bahsetmediğimizi fark ediyoruz. Pirinç bitkisinin tarlada yüksek sıcaklığa dayanması başka, kuru pirinç tanesinin yüksek sıcaklığa maruz kalması başka, pişen pirincin ısıya verdiği tepki ise bambaşka bir konu.
Ben özellikle “pirinç sıcağa dayanıklıdır, çünkü zaten sıcak suda pişiyor” şeklindeki günlük mantığın ne kadar doğru olduğunu merak ediyorum. Çünkü bilimsel araştırmalar, sıcaklığın pirinç üzerindeki etkisinin yalnızca “yanar mı, yanmaz mı?” sorusuyla açıklanamayacağını gösteriyor. Sıcaklık; nişastanın yapısını, su emilimini, pişme özelliklerini, tane kalitesini, hatta bitkinin verimini bile değiştirebiliyor.
Dolayısıyla gelin konuyu üç ayrı açıdan inceleyelim: tarladaki pirinç bitkisinin sıcaklık toleransı, pirinç tanesinin ısıya dayanımı ve pişirme sırasında meydana gelen termal değişimler. Araya bilimsel çalışmaların yöntemlerini, elde edilen verileri ve farklı bakış açılarını da katalım.
Önce En Önemli Ayrım: “Pirinç” Derken Neyi Kastediyoruz?
Bilimsel açıdan “pirinç sıcağa dayanıklı mı?” sorusunun cevabı, pirincin hangi aşamasından söz ettiğimize bağlıdır.
Tarladaki Oryza sativa bitkisi yüksek sıcaklıktan ciddi şekilde etkilenebilir. Özellikle çiçeklenme, döllenme ve tane doldurma dönemleri kritik aşamalardır. 2017 yılında Plant Physiology and Biochemistry dergisinde yayımlanan kapsamlı bir derleme, pirincin özellikle üreme ve tane doldurma dönemlerinde sıcaklık stresine oldukça duyarlı olduğunu belirtiyor. Araştırmacılar yüksek sıcaklığın anter açılmasını, polen canlılığını, polen tüpü gelişimini ve nişasta sentezini olumsuz etkileyebildiğini bildiriyor. ScienceDirect
Ama mutfaktaki kuru pirinç tanesinden bahsediyorsak durum farklıdır. Kuru bir pirinç tanesi, canlı bir bitki dokusu gibi “ısı stresine” tepki vermez. Burada daha çok nişasta, protein, nem ve fiziksel yapıda meydana gelen termal değişimleri konuşuyoruz.
Pişmiş pirinçte ise su devreye girer ve nişastanın jelatinizasyonu gibi fizikokimyasal süreçler önem kazanır.
Yani tek cümlelik cevap vermek gerekirse:
Pirinç bitkisi yüksek sıcaklığa karşı hassastır; pirinç tanesi ise kontrollü ısı uygulamalarına dayanabilir, fakat sıcaklık arttıkça fiziksel ve kimyasal özellikleri değişir.
Bence tartışmanın başlangıç noktası tam olarak burası olmalı.
Tarladaki Pirinç İçin “Sıcağa Dayanıklılık” Ne Anlama Geliyor?
Bitkisel üretimde sıcaklık toleransı, pirincin belirli sıcaklıklarda yaşamını sürdürebilmesinden çok daha karmaşık bir kavramdır.
Bir pirinç çeşidi sıcak hava dalgasında tamamen ölmeden hayatta kalabilir ama verimi ciddi biçimde düşebilir. Başka bir çeşit ise aynı sıcaklıkta daha yüksek verim verebilir. Bu nedenle araştırmacılar yalnızca bitkinin yaşayıp yaşamadığına bakmaz; başakçık sterilitesi, polen canlılığı, tane ağırlığı, tane dolumu ve kalite özellikleri gibi göstergeleri de ölçer.
2022 tarihli bir derlemede yüksek sıcaklık stresinin pirinçte polen canlılığını, anter açılmasını, polen yayılımını ve döllenmeyi bozabildiği; bunun da başakçık kısırlığı ve verim kaybına yol açabildiği aktarılıyor. ScienceDirect
Burada özellikle dikkat çekici olan nokta şu: Bitkinin tüm gelişim dönemleri sıcaklığa aynı şekilde tepki vermiyor.
Bir sıcaklık, vejetatif büyüme sırasında tolere edilebilirken çiçeklenme sırasında ciddi hasar yaratabilir.
Bu yüzden “Pirinç 35 °C'ye dayanır mı?” sorusu bile aslında eksik.
Daha doğru soru:
“Hangi pirinç çeşidi, gelişimin hangi döneminde, kaç saat boyunca 35 °C'ye maruz kalıyor?”
Bilimsel değerlendirme böyle yapılıyor.
Araştırmacılar Pirincin Sıcağa Dayanıklılığını Nasıl Ölçüyor?
Bu noktada araştırma yöntemlerine biraz bakmak faydalı.
Sıcaklık toleransı araştırmalarında bilim insanları genellikle kontrollü büyütme odaları, sera sistemleri veya tarla koşullarında sıcaklık uygulamaları kullanıyor. Daha sonra deney grubuyla normal sıcaklıkta yetiştirilen kontrol grubu karşılaştırılıyor.
Ölçülebilecek değişkenlerden bazıları şunlar:
- Polen canlılığı
- Başakçık sterilitesi
- Tane sayısı
- Bin tane ağırlığı
- Tane doldurma süresi
- Tane içindeki nişasta özellikleri
- Tebeşirimsi tane oranı
- Bitkinin fotosentetik performansı
- Enzim aktiviteleri
- Isı şoku proteinleri
2024 yılında Rice Science dergisinde yayımlanan kapsamlı bir derleme, pirincin sıcaklık toleransında genetik mekanizmaların, stres yanıt yollarının ve farklı fenotipleme yöntemlerinin önemini ele alıyor. Araştırmacılar, ısı toleransının tek bir özellik olmadığını; çok sayıda biyolojik mekanizmanın birlikte rol oynadığını vurguluyor. ScienceDirect
Bu bize önemli bir şey söylüyor:
“Sıcağa dayanıklı pirinç” tek bir özelliği olan pirinç değildir.
Bazı çeşitler verimini daha iyi korurken bazıları tane görünümünü daha iyi koruyabilir. Bir çeşidin yüksek sıcaklıkta iyi performans göstermesi, bütün özelliklerinin aynı derecede korunacağı anlamına gelmez.
35 °C Neden Pirinç Araştırmalarında Bu Kadar Önemli?
Yüksek sıcaklık çalışmalarında 35 °C civarındaki sıcaklıklar özellikle çiçeklenme döneminde kritik kabul edilen koşullardan biri olarak karşımıza çıkıyor.
2026 yılında yayımlanan bir Rice Science derlemesi, 35 °C'nin üzerindeki sıcaklıkların üreme döneminde ciddi başakçık sterilitesi, verim kaybı ve kalite bozulması oluşturabildiğini bildiriyor. Aynı çalışma, sıcaklık toleransının genetik açıdan karmaşık olduğunu ve birden fazla gen ile fizyolojik mekanizmanın rol oynadığını vurguluyor. ScienceDirect
Fakat burada “35 °C'de pirinç kesinlikle ölür” gibi bir sonuç çıkarmamak gerekiyor.
Çünkü maruz kalma süresi, gece sıcaklığı, nem, su yönetimi, çeşit ve gelişim aşaması sonucu değiştirebilir.
Örneğin gündüz kısa süreli yüksek sıcaklık ile günler boyunca devam eden sıcaklık stresi aynı şey değildir.
Bu ayrım iklim değişikliği açısından da oldukça önemli.
Pirinç Tanesi Yüksek Sıcaklığa Dayanıklı mı?
Şimdi mutfağa gelelim.
Kuru pirinç tanesi canlı bir bitki olmadığı için “ısı stresine dayanıklılık” kavramı burada farklı anlam taşır. Pirincin temel bileşenlerinden biri nişastadır ve nişasta sıcaklıkla birlikte yapısal değişimler geçirir.
Pirinç nişastasının termal özelliklerini inceleyen araştırmalar, jelatinizasyon sıcaklığının pirincin çeşidine ve kimyasal yapısına göre değiştiğini gösteriyor. Örneğin Journal of Agricultural and Food Chemistry'de yayımlanan bir çalışmada 27 farklı pirinç çeşidinin tane özellikleri, amiloz içeriği ve nişasta jelatinizasyon özellikleri incelenmiş; araştırmacılar bu özelliklerin pişirme davranışıyla doğrudan ilişkili olduğunu göstermiştir. PubMed
Buradaki önemli kavram jelatinizasyon.
Basitleştirirsek, pirinç nişastası su ve ısıyla karşılaştığında kristal yapısını kaybetmeye, şişmeye ve farklı fiziksel özellikler kazanmaya başlar.
Bu nedenle pirinci kaynar suda pişirdiğimizde aslında yalnızca “pirinci ısıtmıyoruz”. Aynı zamanda nişastanın yapısını değiştiriyoruz.
90 °C'de Pirinç Ne Olur? 50 °C ile Aynı Şey mi?
Hayır.
2018 yılında yayımlanan hakemli bir çalışmada mumsu, düşük amilozlu ve yüksek amilozlu pirinçler 50, 70 ve 90 °C sıcaklıklarda 15, 30 ve 45 dakika boyunca incelenmiş. Araştırmacılar sıcaklığın yükselmesiyle pirincin şişme davranışında, nişasta özelliklerinde ve sindirilebilirlik göstergelerinde önemli değişiklikler meydana geldiğini bulmuş. Üstelik sıcaklığın etkisinin, pişirme süresine kıyasla bazı ölçümlerde daha belirgin olduğu rapor edilmiş. PubMed
Bu deneyin güzel tarafı, “ısı” ile “zaman” arasındaki farkı göstermesi.
Örneğin:
Daha düşük sıcaklık + uzun süre
ile
Daha yüksek sıcaklık + kısa süre
aynı sonucu vermeyebilir.
Bu durum mutfakta da önemli. Pirinci uzun süre düşük sıcaklıkta pişirmek ile kısa sürede yüksek sıcaklığa maruz bırakmak, aynı kıvamı ve aynı nişasta yapısını oluşturmak zorunda değil.
Peki Pirinç Kaynar Suda Neden Bozulmuyor?
Çünkü burada “dayanıklılık” kelimesini doğru anlamamız gerekiyor.
Pirinç kaynar suda tamamen zarar görmüyor; aksine pişirme sürecinin kendisi nişastanın kontrollü biçimde jelatinizasyonuna dayanıyor.
Ancak sıcaklığın artması her zaman daha iyi sonuç vermiyor.
Pirinç nişastasının farklı ısıtma koşullarındaki davranışını inceleyen araştırmalarda, ısıtma yönteminin ve sıcaklığın nişastanın mikroyapısı, viskozitesi ve jelatinizasyon özellikleri üzerinde belirgin etkiler oluşturduğu gösterilmiş. PubMed
Bu nedenle “yüksek sıcaklık pirinci bozmaz” demek kadar, “yüksek sıcaklık pirinci mahveder” demek de yanlış.
Doğru ifade:
Pirinç belirli sıcaklık aralıklarında kontrollü biçimde işlenebilir; ancak sıcaklık yükseldikçe fizikokimyasal özellikleri değişir.
İlginç Bir Ayrıntı: Tarlada Sıcaklık, Tencerede Pişirme Kalitesini Bile Değiştirebilir
Bence konunun en şaşırtıcı kısmı burası.
Pirinç tarlada yüksek sıcaklığa maruz kaldığında sadece verimi etkilenmiyor; daha sonra pişirme davranışı da değişebiliyor.
2015 yılında Journal of Agricultural and Food Chemistry'de yayımlanan bir çalışmada farklı olgunlaşma sıcaklıklarının pirincin nişasta yapısı, jelatinizasyonu, viskozitesi ve pişirme özellikleri üzerindeki etkileri araştırılmış. Daha yüksek olgunlaşma sıcaklıklarının amiloz ve amilopektin yapısında değişikliklere yol açtığı, ayrıca pişirme özelliklerinin olumsuz etkilenebildiği bildirilmiş. Araştırmacılar, daha yüksek sıcaklıkta yetiştirilen pirinçlerin pişirilmesi için daha yüksek sıcaklık veya daha uzun süre gerekebileceğini belirtmiş. PubMed
Pirinç deyince çoğumuzun aklına tencerede kaynayan su, buhar ve tane tane bir pilav geliyor. Fakat “pirinç sıcağa dayanıklı mıdır?” sorusunu biraz daha bilimsel düşündüğümüzde aslında tek bir sorudan bahsetmediğimizi fark ediyoruz. Pirinç bitkisinin tarlada yüksek sıcaklığa dayanması başka, kuru pirinç tanesinin yüksek sıcaklığa maruz kalması başka, pişen pirincin ısıya verdiği tepki ise bambaşka bir konu.
Ben özellikle “pirinç sıcağa dayanıklıdır, çünkü zaten sıcak suda pişiyor” şeklindeki günlük mantığın ne kadar doğru olduğunu merak ediyorum. Çünkü bilimsel araştırmalar, sıcaklığın pirinç üzerindeki etkisinin yalnızca “yanar mı, yanmaz mı?” sorusuyla açıklanamayacağını gösteriyor. Sıcaklık; nişastanın yapısını, su emilimini, pişme özelliklerini, tane kalitesini, hatta bitkinin verimini bile değiştirebiliyor.
Dolayısıyla gelin konuyu üç ayrı açıdan inceleyelim: tarladaki pirinç bitkisinin sıcaklık toleransı, pirinç tanesinin ısıya dayanımı ve pişirme sırasında meydana gelen termal değişimler. Araya bilimsel çalışmaların yöntemlerini, elde edilen verileri ve farklı bakış açılarını da katalım.
Önce En Önemli Ayrım: “Pirinç” Derken Neyi Kastediyoruz?
Bilimsel açıdan “pirinç sıcağa dayanıklı mı?” sorusunun cevabı, pirincin hangi aşamasından söz ettiğimize bağlıdır.
Tarladaki Oryza sativa bitkisi yüksek sıcaklıktan ciddi şekilde etkilenebilir. Özellikle çiçeklenme, döllenme ve tane doldurma dönemleri kritik aşamalardır. 2017 yılında Plant Physiology and Biochemistry dergisinde yayımlanan kapsamlı bir derleme, pirincin özellikle üreme ve tane doldurma dönemlerinde sıcaklık stresine oldukça duyarlı olduğunu belirtiyor. Araştırmacılar yüksek sıcaklığın anter açılmasını, polen canlılığını, polen tüpü gelişimini ve nişasta sentezini olumsuz etkileyebildiğini bildiriyor. ScienceDirect
Ama mutfaktaki kuru pirinç tanesinden bahsediyorsak durum farklıdır. Kuru bir pirinç tanesi, canlı bir bitki dokusu gibi “ısı stresine” tepki vermez. Burada daha çok nişasta, protein, nem ve fiziksel yapıda meydana gelen termal değişimleri konuşuyoruz.
Pişmiş pirinçte ise su devreye girer ve nişastanın jelatinizasyonu gibi fizikokimyasal süreçler önem kazanır.
Yani tek cümlelik cevap vermek gerekirse:
Pirinç bitkisi yüksek sıcaklığa karşı hassastır; pirinç tanesi ise kontrollü ısı uygulamalarına dayanabilir, fakat sıcaklık arttıkça fiziksel ve kimyasal özellikleri değişir.
Bence tartışmanın başlangıç noktası tam olarak burası olmalı.
Tarladaki Pirinç İçin “Sıcağa Dayanıklılık” Ne Anlama Geliyor?
Bitkisel üretimde sıcaklık toleransı, pirincin belirli sıcaklıklarda yaşamını sürdürebilmesinden çok daha karmaşık bir kavramdır.
Bir pirinç çeşidi sıcak hava dalgasında tamamen ölmeden hayatta kalabilir ama verimi ciddi biçimde düşebilir. Başka bir çeşit ise aynı sıcaklıkta daha yüksek verim verebilir. Bu nedenle araştırmacılar yalnızca bitkinin yaşayıp yaşamadığına bakmaz; başakçık sterilitesi, polen canlılığı, tane ağırlığı, tane dolumu ve kalite özellikleri gibi göstergeleri de ölçer.
2022 tarihli bir derlemede yüksek sıcaklık stresinin pirinçte polen canlılığını, anter açılmasını, polen yayılımını ve döllenmeyi bozabildiği; bunun da başakçık kısırlığı ve verim kaybına yol açabildiği aktarılıyor. ScienceDirect
Burada özellikle dikkat çekici olan nokta şu: Bitkinin tüm gelişim dönemleri sıcaklığa aynı şekilde tepki vermiyor.
Bir sıcaklık, vejetatif büyüme sırasında tolere edilebilirken çiçeklenme sırasında ciddi hasar yaratabilir.
Bu yüzden “Pirinç 35 °C'ye dayanır mı?” sorusu bile aslında eksik.
Daha doğru soru:
“Hangi pirinç çeşidi, gelişimin hangi döneminde, kaç saat boyunca 35 °C'ye maruz kalıyor?”
Bilimsel değerlendirme böyle yapılıyor.
Araştırmacılar Pirincin Sıcağa Dayanıklılığını Nasıl Ölçüyor?
Bu noktada araştırma yöntemlerine biraz bakmak faydalı.
Sıcaklık toleransı araştırmalarında bilim insanları genellikle kontrollü büyütme odaları, sera sistemleri veya tarla koşullarında sıcaklık uygulamaları kullanıyor. Daha sonra deney grubuyla normal sıcaklıkta yetiştirilen kontrol grubu karşılaştırılıyor.
Ölçülebilecek değişkenlerden bazıları şunlar:
- Polen canlılığı
- Başakçık sterilitesi
- Tane sayısı
- Bin tane ağırlığı
- Tane doldurma süresi
- Tane içindeki nişasta özellikleri
- Tebeşirimsi tane oranı
- Bitkinin fotosentetik performansı
- Enzim aktiviteleri
- Isı şoku proteinleri
2024 yılında Rice Science dergisinde yayımlanan kapsamlı bir derleme, pirincin sıcaklık toleransında genetik mekanizmaların, stres yanıt yollarının ve farklı fenotipleme yöntemlerinin önemini ele alıyor. Araştırmacılar, ısı toleransının tek bir özellik olmadığını; çok sayıda biyolojik mekanizmanın birlikte rol oynadığını vurguluyor. ScienceDirect
Bu bize önemli bir şey söylüyor:
“Sıcağa dayanıklı pirinç” tek bir özelliği olan pirinç değildir.
Bazı çeşitler verimini daha iyi korurken bazıları tane görünümünü daha iyi koruyabilir. Bir çeşidin yüksek sıcaklıkta iyi performans göstermesi, bütün özelliklerinin aynı derecede korunacağı anlamına gelmez.
35 °C Neden Pirinç Araştırmalarında Bu Kadar Önemli?
Yüksek sıcaklık çalışmalarında 35 °C civarındaki sıcaklıklar özellikle çiçeklenme döneminde kritik kabul edilen koşullardan biri olarak karşımıza çıkıyor.
2026 yılında yayımlanan bir Rice Science derlemesi, 35 °C'nin üzerindeki sıcaklıkların üreme döneminde ciddi başakçık sterilitesi, verim kaybı ve kalite bozulması oluşturabildiğini bildiriyor. Aynı çalışma, sıcaklık toleransının genetik açıdan karmaşık olduğunu ve birden fazla gen ile fizyolojik mekanizmanın rol oynadığını vurguluyor. ScienceDirect
Fakat burada “35 °C'de pirinç kesinlikle ölür” gibi bir sonuç çıkarmamak gerekiyor.
Çünkü maruz kalma süresi, gece sıcaklığı, nem, su yönetimi, çeşit ve gelişim aşaması sonucu değiştirebilir.
Örneğin gündüz kısa süreli yüksek sıcaklık ile günler boyunca devam eden sıcaklık stresi aynı şey değildir.
Bu ayrım iklim değişikliği açısından da oldukça önemli.
Pirinç Tanesi Yüksek Sıcaklığa Dayanıklı mı?
Şimdi mutfağa gelelim.
Kuru pirinç tanesi canlı bir bitki olmadığı için “ısı stresine dayanıklılık” kavramı burada farklı anlam taşır. Pirincin temel bileşenlerinden biri nişastadır ve nişasta sıcaklıkla birlikte yapısal değişimler geçirir.
Pirinç nişastasının termal özelliklerini inceleyen araştırmalar, jelatinizasyon sıcaklığının pirincin çeşidine ve kimyasal yapısına göre değiştiğini gösteriyor. Örneğin Journal of Agricultural and Food Chemistry'de yayımlanan bir çalışmada 27 farklı pirinç çeşidinin tane özellikleri, amiloz içeriği ve nişasta jelatinizasyon özellikleri incelenmiş; araştırmacılar bu özelliklerin pişirme davranışıyla doğrudan ilişkili olduğunu göstermiştir. PubMed
Buradaki önemli kavram jelatinizasyon.
Basitleştirirsek, pirinç nişastası su ve ısıyla karşılaştığında kristal yapısını kaybetmeye, şişmeye ve farklı fiziksel özellikler kazanmaya başlar.
Bu nedenle pirinci kaynar suda pişirdiğimizde aslında yalnızca “pirinci ısıtmıyoruz”. Aynı zamanda nişastanın yapısını değiştiriyoruz.
90 °C'de Pirinç Ne Olur? 50 °C ile Aynı Şey mi?
Hayır.
2018 yılında yayımlanan hakemli bir çalışmada mumsu, düşük amilozlu ve yüksek amilozlu pirinçler 50, 70 ve 90 °C sıcaklıklarda 15, 30 ve 45 dakika boyunca incelenmiş. Araştırmacılar sıcaklığın yükselmesiyle pirincin şişme davranışında, nişasta özelliklerinde ve sindirilebilirlik göstergelerinde önemli değişiklikler meydana geldiğini bulmuş. Üstelik sıcaklığın etkisinin, pişirme süresine kıyasla bazı ölçümlerde daha belirgin olduğu rapor edilmiş. PubMed
Bu deneyin güzel tarafı, “ısı” ile “zaman” arasındaki farkı göstermesi.
Örneğin:
Daha düşük sıcaklık + uzun süre
ile
Daha yüksek sıcaklık + kısa süre
aynı sonucu vermeyebilir.
Bu durum mutfakta da önemli. Pirinci uzun süre düşük sıcaklıkta pişirmek ile kısa sürede yüksek sıcaklığa maruz bırakmak, aynı kıvamı ve aynı nişasta yapısını oluşturmak zorunda değil.
Peki Pirinç Kaynar Suda Neden Bozulmuyor?
Çünkü burada “dayanıklılık” kelimesini doğru anlamamız gerekiyor.
Pirinç kaynar suda tamamen zarar görmüyor; aksine pişirme sürecinin kendisi nişastanın kontrollü biçimde jelatinizasyonuna dayanıyor.
Ancak sıcaklığın artması her zaman daha iyi sonuç vermiyor.
Pirinç nişastasının farklı ısıtma koşullarındaki davranışını inceleyen araştırmalarda, ısıtma yönteminin ve sıcaklığın nişastanın mikroyapısı, viskozitesi ve jelatinizasyon özellikleri üzerinde belirgin etkiler oluşturduğu gösterilmiş. PubMed
Bu nedenle “yüksek sıcaklık pirinci bozmaz” demek kadar, “yüksek sıcaklık pirinci mahveder” demek de yanlış.
Doğru ifade:
Pirinç belirli sıcaklık aralıklarında kontrollü biçimde işlenebilir; ancak sıcaklık yükseldikçe fizikokimyasal özellikleri değişir.
İlginç Bir Ayrıntı: Tarlada Sıcaklık, Tencerede Pişirme Kalitesini Bile Değiştirebilir
Bence konunun en şaşırtıcı kısmı burası.
Pirinç tarlada yüksek sıcaklığa maruz kaldığında sadece verimi etkilenmiyor; daha sonra pişirme davranışı da değişebiliyor.
2015 yılında Journal of Agricultural and Food Chemistry'de yayımlanan bir çalışmada farklı olgunlaşma sıcaklıklarının pirincin nişasta yapısı, jelatinizasyonu, viskozitesi ve pişirme özellikleri üzerindeki etkileri araştırılmış. Daha yüksek olgunlaşma sıcaklıklarının amiloz ve amilopektin yapısında değişikliklere yol açtığı, ayrıca pişirme özelliklerinin olumsuz etkilenebildiği bildirilmiş. Araştırmacılar, daha yüksek sıcaklıkta yetiştirilen pirinçlerin pişirilmesi için daha yüksek sıcaklık veya daha uzun süre gerekebileceğini belirtmiş. PubMed