Sesimizi nasıl duyarız ?

Yazan

Global Mod
Global Mod
Fakat tarih her zaman bu çeşitliliğe saygılı davranmadı.

1880'de Milano'da düzenlenen Sağırların Eğitimi Kongresi'nde sözlü eğitimi işaret diline üstün tutan kararlar alınmış ve bu yaklaşım sonraki dönemlerde sağır toplulukların dilsel hakları üzerinde uzun süreli etkiler bırakmıştır. Dünya Sağırlar Federasyonu, Milano Kongresi'nin belgelerinin sağır tarihinin önemli bir parçası olarak UNESCO Dünya Belleği Programı'na dahil edilmesini tarihsel açıdan önemli bir gelişme olarak aktarıyor.

Burada insanın kendisine sorması gereken çok önemli bir soru var:

Bir insanın sesleri farklı algılaması, onun iletişim kurma kapasitesinin düşük olduğu anlamına mı gelir?

Kesinlikle hayır.

İletişimin tek yolu ses değildir.

Bazen bir el hareketi, bazen yazılmış bir cümle, bazen bir bakış, bazen de bir işaret dili cümlesi insanın söylemek istediğini sesli bir cümleden çok daha açık anlatabilir.

7. Bölüm: Erkekler Çözer, Kadınlar Dinler mi?

Radyonun karşısında oturan Kerem bir süre sessiz kalıyor.

“Bizim konuştuğumuz konu aslında insan davranışına da bağlanıyor.”

Deniz gülümsüyor.

“Nasıl?”

“İnsanların birbirini nasıl dinlediğine.”

Kerem'in aklına iş yerindeki toplantılar geliyor. Bir sorun çıktığında hemen çözüm üretmeye çalıştığını fark ediyor.

Deniz ise arkadaşlarıyla yaptığı konuşmaları düşünüyor. Birisi sorun anlattığında hemen çözüm vermek yerine çoğu zaman önce onun ne hissettiğini anlamaya çalışıyor.

Fakat burada önemli bir ayrım var.

Bu davranışları biyolojik olarak bütün erkeklere ve bütün kadınlara yüklemek doğru olmaz.

Araştırmalar, kadınlar ve erkekler arasındaki psikolojik farkların çoğunun küçük olduğunu gösteriyor. İnsanların davranışları yalnızca cinsiyetle açıklanamayacak kadar karmaşık; kültür, eğitim, kişilik, yaşanmışlıklar, sosyal roller ve içinde bulunulan durum da büyük önem taşıyor.

Dolayısıyla hikâyemizde Kerem'in çözüm odaklı yaklaşımı “erkek olduğu için”, Deniz'in ilişkisel yaklaşımı da “kadın olduğu için” ortaya çıkmış olmak zorunda değil.

Onların deneyimleri, kişilikleri ve öğrenilmiş iletişim biçimleri de bu davranışları şekillendirmiş olabilir.

Üstelik iki yaklaşım birbirinin karşıtı olmak zorunda değil.

Kerem'in stratejik düşünmesi bir sorunu çözebilir.

Deniz'in empatik yaklaşımı ise sorunun arkasındaki insan ihtiyacını görünür hâle getirebilir.

Birlikte olduklarında ortaya daha kapsamlı bir çözüm çıkabilir.

Belki de iyi iletişim, bir tarafın diğerine üstün gelmesi değil; farklı düşünme biçimlerinin aynı masada buluşabilmesidir.

8. Bölüm: Gürültünün İçinde Kaybolan Sesler

Tam o sırada dışarıdan yüksek bir motosiklet sesi geliyor.

İkisi de kısa süreliğine susuyor.

Kerem pencereye bakıyor.

“Bu kadar gürültünün içinde insanın kendi sesini bile duyması zor.”

Deniz cevap veriyor:

“Belki de mesele yalnızca sesi duymak değil, hangi sesin önemli olduğunu seçebilmek.”

Modern hayatın önemli sorunlarından biri de bu.

Telefon bildirimleri, trafik, kulaklıklar, yüksek sesli müzik, makineler, iş ortamları ve şehir gürültüsü işitme sistemimizi sürekli seslere maruz bırakıyor.

Aşırı yüksek seslere uzun süre maruz kalmak işitme sistemindeki hassas saç hücrelerine zarar verebilir. Ulusal Sağırlık ve Diğer İletişim Bozuklukları Enstitüsü'ne göre gürültüye bağlı işitme kaybı her yaşta ortaya çıkabilir ve hasar zaman içinde birikebilir. İnsanlarda zarar gören bu duyusal saç hücreleri kendiliğinden yenilenmediği için korunma önemlidir.

Bu yüzden işitme sağlığı konusunda “Ben şimdiye kadar sorun yaşamadım” düşüncesi her zaman yeterli olmayabilir.

Çünkü bazı zararlar yavaş ilerler.

Örneğin sürekli olarak çok yüksek sesle müzik dinlemek, yüksek sesli ortamlarda uzun süre kalmak veya gürültülü bir çalışma ortamında korunmasız bulunmak zamanla etkisini gösterebilir.

Sesimizi duymak istiyorsak, önce kulağımızın bize sunduğu bu olağanüstü sistemi korumamız gerekiyor.

9. Bölüm: Sonunda Beyne Ulaşıyoruz

Kerem radyoyu yeniden çalıştırıyor.

Bu kez cızırtı yok.

Temiz bir müzik sesi odayı dolduruyor.

Deniz gözlerini kapatıyor.

“Şimdi ne duyuyorum?”

Kerem cevap veriyor:

“Müzik.”

Deniz başını sallıyor.

“Evet. Ama sadece müzik değil.”

Kerem merak ediyor.

“Ne daha?”

“Bir anı. Bir duygu. Bir ortam. Bir hikâye.”

İşte burada ses yolculuğumuzun son noktasına geliyoruz.

Aslında fiziksel olarak son nokta beyin.

Ses dalgaları kulaktan içeri giriyor, kulak zarını titreştiriyor, orta kulaktaki kemiklerden geçiyor, kokleadaki sıvıda dalgalanma oluşturuyor, saç hücrelerinde elektriksel sinyallerin oluşmasına yol açıyor ve işitsel sinir aracılığıyla beyne ulaşıyor. Beyin ise bu sinyalleri anlamlandırıyor.

Böyle düşündüğümüzde “duymak” kelimesi bir anda çok daha büyük bir anlam kazanıyor.

Çünkü kulağımız sesleri topluyor.

Ama onları anlamlı hâle getiren beynimiz.

10. Bölüm: Belki de Asıl Soru “Nasıl Duyuyoruz?” Değil

Radyoyu kapatmadan önce Deniz Kerem'e dönüyor.

“Başta sorduğumuz soruyu hatırlıyor musun?”

“Sesimizi nasıl duyuyoruz?”

“Evet.”

Kerem düşünüyor.

“Kulak zarından başlayıp kokleaya, oradan işitsel sinire ve beyne giden bir süreç.”

Deniz gülümsüyor.

“Doğru. Ama artık bunun başka bir cevabı olduğunu da biliyoruz.”

“Nedir?”

“Bazen sesimizi duymak için sadece konuşmak yetmiyor. Bizi dinleyen birinin olması gerekiyor.”

O an odada sessizlik oluyor.

Belki de hikâyenin en önemli kısmı buydu.

İnsanlık binlerce yıl boyunca ses çıkardı.

Şarkılar söyledi.

Hikâyeler anlattı.

Ağıtlar yaktı.

Çocuklarına ninniler söyledi.

Toplantılarda konuştu.

Mektuplar yazdı.

İşaret dilleri geliştirdi.

Bazen de bazı insanların seslerini bastırdı.

Bugün işitmenin biyolojik mekanizmasını büyük ölçüde anlayabiliyoruz. Sesin kulağa nasıl ulaştığını, orta kulaktaki kemiklerin nasıl çalıştığını, kokleadaki saç hücrelerinin titreşimleri nasıl sinyallere dönüştürdüğünü biliyoruz.

Fakat toplumsal açıdan hâlâ öğrenmeye devam ettiğimiz bir şey var:

Birinin sesini duymak, onun söylediklerine gerçekten kulak vermek anlamına gelmeyebilir.

Bazen bir insan yüksek sesle konuşur ve yine de duyulmaz.

Bazen başka bir insan hiç konuşmadan kendisini anlatır.

Bazen bir çocuk işaret diliyle bir şey söylemek ister ve karşısındaki onun dilini bilmediği için iletişim kurulamaz. Dünya Sağırlar Federasyonu da sağır çocukların erken yaşlardan itibaren erişilebilir bir ulusal işaret diline ulaşmasının dilsel, sosyal ve eğitimsel gelişim açısından önemini vurguluyor.

Belki de “sesimizi nasıl duyarız?” sorusunu bundan sonra biraz daha geniş düşünmek gerekiyor.

Kulaklarımız sesleri nasıl algılıyor?

Beynimiz onları nasıl anlamlandırıyor?

Toplumumuz kimin sesine daha fazla alan açıyor?

Ve en önemlisi…

Biz, karşımızdaki insan konuşurken gerçekten onu dinliyor muyuz?

Forumda bu konu üzerine konuşurken herkes kendi deneyimini paylaşabilir:

Çocukken duyduğunuz ve bugün bile hatırladığınız bir ses var mı?

Bir insanın yalnızca ses tonundan ne hissettiğini anladığınız oldu mu?

Kalabalık bir ortamda tanıdığınız birinin sesini nasıl hemen ayırt ediyorsunuz?

Hiç “Beni duymadın” dediğiniz hâlde aslında karşı tarafın sizi fiziksel olarak duyduğunu fark ettiniz mi?

Ve belki en düşündürücü soru:

Sizce insanın gerçekten “duyulmuş” hissetmesi için yalnızca kulakların çalışması yeterli mi?

Kaynak olarak özellikle ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri bünyesindeki NIDCD'nin işitme mekanizması ve gürültüye bağlı işitme kaybı açıklamaları ile Dünya Sağırlar Federasyonu'nun işaret dili ve sağır toplulukların tarihine ilişkin çalışmalarından yararlanılabilir. Cinsiyet farklılıkları konusundaki bölümde ise geniş meta-analizlerin ortaya koyduğu “benzerlikler farklılıklardan çoğu durumda daha büyük” yaklaşımı dikkate alınmıştır.

Kaynakları Bağlantılı ve Tutarlı GösterHikâyedeki Gerilimi ve Dönüşümü Güçlendir

Kaynakları Bağlantılı ve Tutarlı Göster

Hikâyedeki Gerilimi ve Dönüşümü Güçlendir

Forum Davetini Daha Doğal Yerleştir
 
Üst